|
|
|
Prawo pracy
ROZWIĄZYWANIA UMÓW O PRACĘ BEZ WYPOWIEDZENIA
Lucjan Wroński
W poprzednim numerze przedstawiliśmy przepisy dotyczące zasad rozwiązywania umów o pracę za wypowiedzeniem. Dzisiaj zamieszczamy dalszy ciąg tej problematyki - rozwiązywanie umów o pracę bez wypowiedzenia.
Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z pracownikiem może być dokonane z przyczyn zawinionych przez niego (tzw. zwolnienie dyscyplinarne) lub wskutek okoliczności, za które nie ponosi on winy, ale uprawniają one zakład pracy do zwolnienia pracownika. Szczególnym przypadkiem jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika. Może to nastąpić, jeżeli zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe, albo gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika.
Zwolnienie dyscyplinarne
Według art. 52 kodeksu pracy pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie:
1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,
2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem, np. przywłaszczenie pieniędzy przez kasjera lub sprzedawcę,
3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku, np. orzeczenie przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów dla kierowcy.
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Decyzja w sprawie rozwiązania umowy może być podjęta po zasięgnięciu opinii reprezentującego pracownika związku zawodowego (jeśli taki działa w zakładzie). W razie zastrzeżeń co do zasadności rozwiązania umowy zakładowa organizacja związkowa wyraża swoją opinię niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni.
W trybie dyscyplinarnym można rozwiązać każdą umowę - także zawartą na czas określony lub wykonania określonej pracy. Również ochrona pracownic w ciąży jest ograniczona. Bowiem zgodnie z art. 177 kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.
W piśmie rozwiązującym umowę bez wypowiedzenia pracodawca musi podać przyczynę. Ma być ona konkretna. Nie wystarczy napisać, że pracownik źle wykonuje swoje obowiązki. Należy podać, kiedy, gdzie oraz w jaki konkretnie sposób nie wykonał swoich obowiązków lub naruszył obowiązujące przepisy czy regulaminy. Wskazując przyczynę należy określić ją w taki sposób, aby pracownik wiedział, na czym polegała jego wina. Podkreślić trzeba, że drobne naruszenie obowiązków pracowniczych nie daje podstaw do zwolnienia dyscyplinarnego - ten tryb zwolnienia ma zastosowanie do ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych.
W razie odwołania się pracownika i stwierdzenia przez sąd, że rozwiązanie umowy zostało dokonane niezgodnie z przepisami pracownik może zostać przywrócony do pracy na poprzednich warunkach albo otrzymać odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 3 miesiące i nie mniej niż za 1 miesiąc. W przypadku pracowników pod szczególną ochroną (w wieku przedemerytalnym, w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego) wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy.
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych
Kodeks pracy przewiduje kilka przypadków, w których można rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia wskutek okoliczności niezawinionych. I tak pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia:
1) jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa:
a) dłużej niż 3 miesiące - gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy,
b) dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące - gdy pracownik był zatrudniony
u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową,
2) w razie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy z innych przyczyn niż choroba, trwającej dłużej niż 1 miesiąc.
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie może nastąpić w razie nieobecności pracownika w pracy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem - w okresie pobierania z tego tytułu zasiłku, a w przypadku odosobnienia pracownika ze względu na chorobę zakaźną - w okresie pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku.
Ważne jest, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie może nastąpić po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. Pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić pracownika, który w okresie 6 miesięcy od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, z przyczyn wymienionych powyżej, zgłosi swój powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu tych przyczyn.
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika
Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia w dwóch przypadkach. Pierwszy zachodzi, gdy lekarz stwierdzi szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe.
Drugi przypadek, kiedy pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, występuje wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. W tym ostatnim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni.
Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy. Przyczynami mogą być np. niewypłacenie wynagrodzenia za pracę w ustalonym terminie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4.04.2000 r. stwierdził, że po stronie pracodawcy musi występować wina umyślna lub rażące niedbalstwo. W uzasadnieniu tego wyroku sąd podał, iż pracodawca, który nie wypłaca pracownikowi w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia.
W obu powyższych przypadkach, mimo że inicjatywa należy do pracownika, to pod względem skutków prawnych zastosowanie mają przepisy o rozwiązaniu umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. Pracownikowi przysługuje ponadto odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni.
Lucjan Wroński
Radca prawny
Kancelaria prawna
Wodzisław Śląski, ul. Kubsza 24 B/1
tel. 032 455 64 13
warto zajrzeć:
www.wronski.pl
|
|
Księga wieczysta
