Fot. topPROJECT
| |
|
|
|
Obowiązki w zakresie
gospodarowania odpadami - cz. III
Paweł Mitura
Do tej pory mieliśmy okazję poznać podstawowe definicje związane z odpadami oraz główne obowiązki ciążące czy to na wytwórcy, czy na posiadaczu odpadów. W tej części chciałbym przybliżyć kolejny punkt, o którym nie każdy może wiedzieć. Otóż, poza tymi wcześnie wspominanymi obowiązkami, kolejnym istotnym problemem jest: ewidencja odpadów. Możliwe, że brzmi to dla niektórych dość dziwnie, ale na mocy wspominanych we wcześniejszych artykułach ustaw i rozporządzeń posiadacz odpadów jest obowiązany na bieżąco prowadzić ilościową i jakościową ewidencję posiadanych odpadów. Oczywiście, te obowiązki dotyczą wszystkich uczestników procesu gospodarowania odpadami (w tych artykułach zajmujemy się wyłącznie podmiotami gospodarczymi). Prowadzenie tejże ewidencji ma zapewnić ilościową i jakościową kontrolę w zakresie obrotu odpadami. Posiadacz przekazujący odpady odbiorcy odpadów musi za każdym razem wypełnić formularz karty przekazania odpadu. Dopuszcza się wykonanie zbiorczej miesięcznej karty przekazania odpadu, pod warunkiem, że odpady zostały przekazane w ciągu tego samego miesiąca temu samemu odbiorcy odpadów, przez tego samego transportującego odpady. Ilość kart przekazania odpadu musi być wystarczająca dla wszystkich uczestników obrotu odpadami - 2 szt. - dla odbiorcy i przekazującego, pod warunkiem, że jeden z nich był również transportującym lub 3 szt., jeżeli przekazanie odpadów odbyło się przy udziale 3-ciego podmiotu, jakim jest transportujący. Do końca marca posiadacz przekazujący odpady musi również sporządzić zestawienie dotyczące ilości odpadów wytworzonych w minionym roku. Sprawozdanie to w zasadzie zbiorcze zestawienie rodzajów i ilości odpadów, sposobów gospodarowania nimi oraz instalacji i urządzeń służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów. Wytwarzający odpady wypełnia tu tylko część dotyczącą wytwarzania odpadów. Wzór tego sprawozdania jest określony w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1737). Ewidencję prowadzi się z zastosowaniem następujących dokumentów ewidencji odpadów:
- karty ewidencji odpadu, prowadzonej dla każdego rodzaju odpadu odrębnie,
- karty przekazania odpadu.
(Należy zaznaczyć, że wzory tych dokumentów reguluje nowe rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów (Dz. U.
z 2006 r. Nr 30, poz. 213), które często bywa mylone z wcześniejszym rozporządzeniem z 2001 r.).
WYJĄTEK 1
Prowadzący działalność wyłącznie w zakresie transportu odpadów prowadzi ewidencję z zastosowaniem tylko karty przekazania odpadów.
WYJĄTEK 2
Mali i średni przedsiębiorcy wytwarzający rocznie do 0,1 Mg odpadów niebezpiecznych i do 5 Mg odpadów innych niż niebezpieczne mogą prowadzić uproszczoną ewidencję - tylko karty przekazania odpadów.
WYJĄTEK 3
Dla pewnych rodzajów odpadów nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji. Ich listę określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 roku w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów (Dz. U. z 2001 Nr 152, poz. 1735).
Owo sprawozdanie posiadacz odpadów jest obowiązany przekazać marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce wytwarzania, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów w terminie do końca pierwszego kwartału za poprzedni rok kalendarzowy. Podstawowe informacje zawarte w zestawieniu zbiorczym to: rodzaj i ilość odpadów, sposoby gospodarowania odpadami oraz informacje o instalacjach i urządzeniach przeznaczonych do odzysku i unieszkodliwiania odpadów.
W związku z prowadzeniem ewidencji i zapisami w Prawie Ochrony Środowiska (rozdział dotyczący opłat za korzystanie ze środowiska) są wprowadzone pewne opłaty, i tak na wytwarzających odpady spoczywa obowiązek ponoszenia następujących opłat:
- opłaty za nieprawidłowe magazynowanie odpadów w przedsiębiorstwach, takie magazynowanie jest traktowane jako nieuzgodnione składowanie (tzw. "dzikie składowisko");
- opłaty za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym ("dzikie składowisko"). Opłata ta jest naliczona w momencie złapania na gorącym uczynku przy składowaniu w miejscu do tego nieprzeznaczonym - naliczana jest ona przez samego sprawcę, (tzw. "samoopodatkowanie") do momentu usunięcia dzikiego składowiska. Jest to opłata krocząca, więc nie jest wskazane zwlekanie z usunięciem zanieczyszczenia.
Zatem jakie jest poprawne składowanie i magazynowanie odpadów?
Na podstawie art. 63 Ustawy o odpadach (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 628) magazynowanie odpadów może odbywać się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny. Miejsce magazynowania odpadów nie wymaga wyznaczenia w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Formalnie uzgodnienie miejsca i sposobu magazynowania odpadów następuje w:
- pozwoleniu zintegrowanym;
- pozwoleniu na wytwarzanie odpadów;
- decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi;
- informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami;
- zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów;
- zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu odpadów.
Odpady przeznaczone do odzysku lub unieszkodliwiania, z wyjątkiem składowania, mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez okres 3 lat.
Odpady przeznaczone do składowania mogą być magazynowane jedynie w celu zebrania odpowiedniej ilości tych odpadów do transportu na składowisku odpadów, nie dłużej jednak niż przez okres 1 roku. Okresy magazynowania odpadów (3 lata i 1 rok) liczone są łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy tych odpadów.
Jednym z instrumentów prawno-finansowych mających na celu promowanie odzysku i recyklingu odpadów jest system opłat produktowych i depozytowych. Instrument ten został wprowadzony we Wspólnocie Europejskiej poprzez szereg dyrektyw. W Polsce przepisy dotyczące odzysku i recyklingu zostały wdrożone częściowo przez ustawę o odpadach (zasady ogólne), ale również przez przepisy szczegółowe.
Na podstawie Ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz.639) obowiązki odzysku i recyklingu dotyczą:
- przedsiębiorcy wprowadzającego na terytorium kraju produkty w opakowaniach, których rodzaje określa załącznik nr 1 do w/w ustawy;
- przedsiębiorcy wprowadzającego na terytorium kraju produkty wymienione w załącznikach nr 2 i 3 do w/w ustawy;
- przedsiębiorcy pakującego produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę i wprowadzającego je na rynek krajowy;
- przedsiębiorcy, który zlecił wytworzenie produktu lub produktu w opakowaniu oraz którego oznaczenie zostało umieszczone na produkcie lub produkcie w opakowaniu i który wprowadza produkt lub produkt w opakowaniu na rynek krajowy;
- przedsiębiorcy prowadzącego jednostkę lub jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 500 m2, sprzedającego produkty tam pakowane;
- przedsiębiorcy prowadzącego więcej niż jedną jednostkę handlu detalicznego o łącznej powierzchni handlowej powyżej 5000 m2, bez względu na powierzchnię pojedynczej jednostki, sprzedającego produkty w tych jednostkach pakowane;
- przedsiębiorcy wprowadzającego na terytorium kraju w drodze importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, których częściami składowymi lub przynależnościami są produkty wymienione w załącznikach nr 2 i 3 do w/w ustawy.
Załączniki, o których mowa, dotyczą:
- załącznik nr 1- określa rodzaje opakowań (z tworzyw sztucznych, z aluminium o pojemności mniejszej od 300 l, z blachy białej i lekkiej innej niż aluminiowa, z papieru i tektury, ze szkła gospodarczego poza ampułkami, z materiałów naturalnych - drewna i tekstyliów oraz opakowania wielowarstwowe);
- załącznik nr 2 - określa rodzaje produktów (ogólnie urządzenia klimatyzacyjne i chłodnicze, akumulatory, ogniwa, baterie galwaniczne);
- załącznik nr 3 - określa rodzaje pozostałych produktów (oleje smarowe, lampy wyładowcze z wyłączeniem świetlówek kompaktowych, opony nowe i regenerowane).
Krótkie wyjaśnienie pojęć związanych z opłatami
Opłata produktowa - nieosiągnięcie wymaganego w danym roku poziomu odzysku lub recyklingu rodzi obowiązek zapłaty opłaty produktowej. Jest to opłata obliczana i wpłacana za opakowania w przypadku wprowadzenia na rynek krajowy produktów w tych opakowaniach, a także opłata obliczana i wpłacana w przypadku wprowadzania na rynek krajowy akumulatorów niklowo-kadmowych, ogniw i baterii galwanicznych, opon, lamp wyładowczych, olejów smarowych.
Opłata depozytowa - to opłata pobierana przy sprzedaży detalicznej akumulatorów kwasowo-ołowiowych jako osobnych produktów, której zwrot następuje po przekazaniu zużytego akumulatora sprzedawcy detalicznemu tych akumulatorów lub do punktu systemu zbiórki zużytych akumulatorów zorganizowanego przez przedsiębiorcę. Nie jest to opłata obligatoryjna, jednakże należy liczyć się z tym, że w przypadku zakupu nowego akumulatora spotkamy się z koniecznością oddania starego. Jego brak spowoduje bowiem obowiązek uiszczenia opłaty depozytowej.
Sposób naliczania opłaty produktowej reguluje art. 12 w/w ustawy. Należy zwrócić uwagę na fakt, że ustawodawca zobowiązał przedsiębiorców do rozliczania oddzielnie obowiązków odzysku i recyklingu dla każdego rodzaju opakowań i produktów podlegających ustawie (zał. 1,2 i 3 do w/w ustawy). Opłatę produktową należy naliczać jedynie za masę lub ilość opakowań albo produktów stanowiącą różnicę pomiędzy tym, co należało poddać odpowiednio odzyskowi lub recyklingowi, a tym, co faktycznie zostało odzyskowi lub recyklingowi poddane. Szczegóły i precyzyjny sposób obliczania opłat przedstawiono w ustawie (Dz. U. z 2001 r. Nr 63, poz.639). Poza znajomością ustawy należy jeszcze zapoznać się z wydanymi i wydawanymi rozporządzeniami Ministra Środowiska w sprawie stawek opłat produktowych oraz w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że nowe rozporządzenie, obowiązujące od 2006 roku (Dz. U. z 2005 r. nr 103, poz.872), określa po raz pierwszy, oprócz poziomów recyklingu dla poszczególnych rodzajów opakowań, również poziom odzysku dla wszystkich rodzajów opakowań łącznie. Oznacza to dodatkowe zobowiązanie dla przedsiębiorców wprowadzających na rynek opakowania i produkty w opakowaniach. Należy również zaznaczyć, że nie wnosi się opłaty produktowej, której łączna wysokość dla wszystkich opakowań i produktów podlegających ustawie nie przekracza 50 zł, co nie zwalnia nas z prowadzenia ewidencji i sprawozdawczości w zakresie odpadów.
Ustawa jasno określa zasady regulujące stosowanie opłaty depozytowej:
- sprzedawca detaliczny akumulatora kwasowo- ołowiowego jest obowiązany przy jego sprzedaży do przyjęcia zużytego akumulatora;
- sprzedawca detaliczny jest obowiązany do pobrania opłaty depozytowej, jeżeli przy sprzedaży akumulatora kwasowo-ołowiowego kupujący nie przekazał mu zużytego akumulatora;
- stawka opłaty depozytowej wynosi 30 zł za sztukę;
- sprzedawca detaliczny jest obowiązany do umieszczenia w punkcie sprzedaży akumulatorów kwasowo-ołowiowych, w widocznym miejscu, wywieszki informującej o:
- warunkach i trybie zwrotu akumulatora i odbioru opłaty depozytowej w punkcie sprzedaży detalicznej i punktach systemu zbiórki zużytych akumulatorów, stworzonych przez przedsiębiorców, których akumulatory kwasowo-ołowiowe sprzedaje;
- określonym w przepisach o Inspekcji Handlowej, prawie składania skarg i wniosków, dotyczących nieprawidłowości w realizacji zobowiązań wynikających z ustawy przez sprzedawcę detalicznego;
- instytucji, do której należy składać skargi i wnioski dotyczące nieprawidłowości w realizacji przez sprzedawcę zobowiązań wynikających z ustawy.
Na zakończenie kilka informacji dotyczących zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Ustawa jako odpowiedzialnych za odpady powstałe po zużyciu urządzeń elektrycznych i elektronicznych określa następujące podmioty wprowadzające sprzęt:
- przedsiębiorców produkujących i sprzedających pod własnym oznaczeniem sprzęt;
- przedsiębiorców sprzedających pod własnym oznaczeniem sprzęt wyprodukowany przez innego przedsiębiorcę;
- przedsiębiorcę prowadzącego działalność związaną z importem lub wewnętrzwspólnotowym nabyciem sprzętu.
Wprowadzający jest obowiązany do zapewnienia zbierania zużytego sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych oraz zorganizowania i sfinansowania zbierania, przetwarzania i odzysku i unieszkodliwiania zużytego sprzętu innego niż pochodzący z gospodarstw domowych. Również tutaj jest zastosowany obowiązek określenia wymaganego poziomu odzysku i recyklingu oraz obowiązek zapłaty opłaty produktowej w razie niespełnienia wymagań.
Poza tym wprowadzający sprzęt jest zobowiązany do:
- opracowania i przekazania zakładom przetwarzania zużytego sprzętu informacji dotyczących sposobu przetwarzania;
- umieszczenia na wprowadzonym sprzęcie oznakowania - symbolu "przekreślonego kosza";
- zapewnienia sieci zakładów przetwarzania. Od lipca 2006 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska prowadzi rejestr przedsiębiorców uczestniczących w obrocie sprzętem elektrycznym i elektronicznym oraz powstających z niego odpadów:
- wprowadzających sprzęt na rynek;
- zbierających zużyty sprzęt;
- prowadzących zakłady przetwarzania;
- prowadzących działalność w zakresie recyklingu;
- prowadzących działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku;
- organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
Wpis do rejestru jest obowiązkowy. Wszyscy uczestnicy systemu obowiązani są do składania Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska kwartalnych sprawozdań o rezultatach zbiórki odpadów i sposobów gospodarowania nimi.
Natomiast użytkownik sprzętu dla gospodarstw domowych jest obowiązany do oddania zużytego sprzętu zbierającemu zużyty sprzęt. Równocześnie zabrania się umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami. Porzucenie zużytego sprzętu w miejscach do tego nieprzeznaczonych podlega karze grzywny. W momencie zakupu nowego sprzętu użytkownik ma prawo nieodpłatnie oddać zużyty sprzęt, jednak w ilości nie większej niż kupowany przez niego sprzęt. Zbiegają się tutaj 2 ustawy - wspomniana o zużytym sprzęcie oraz ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminie. Ta druga nakłada obowiązek odbioru zużytego sprzętu na podmioty prowadzące działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - są oni w rozumieniu ustawy o zużytym sprzęcie zbierającym odpady. Oczywiście odbiór takiego sprzętu następuje tylko od tych właścicieli nieruchomości, z którymi firma wywozowa ma podpisaną umowę na świadczenie usług w zakresie wywozu. Dla właścicieli posesji prywatnych, którzy przekazują zużyty sprzęt gospodarstwa domowego odbiór tegoż sprzętu jest nieodpłatny i nie ma tutaj żadnych ograniczeń ilościowych w sensie sztukowym poszczególnych sprzętów (może być np. 10 szt. różnych sprzętów - telewizor, pralka, magnetofon itd.). Nie może to być jednak np. 50 czajników elektrycznych - wiadomo, że niemożliwe jest powstanie tylu odpadów tego samego rodzaju w jednym gospodarstwie domowym. Nieodpłatny odbiór zużytego sprzętu nie dotyczy firm - te muszą pokryć koszty odbioru i przetwarzania.
Paweł Mitura
EKO Spółka Jawna
Rybnik-Śródmieście, 44-200, ul. Kościuszki 45A
tel. 032 42 23 673
warto zajrzeć:
www.eko.rybnik.pl
|
|
Księga wieczysta
