Fot. topPROJECT
| |
|
|
|
Obowiązki w zakresie
gospodarowania odpadami - cz. II
Paweł Mitura
Wszędzie dookoła, gdzie nie spojrzeć, widać tylko nakazy i zakazy. Podobnie jest również w przypadku gospodarki odpadami przez podmioty gospodarcze. Obowiązki i obostrzenia związane z tym tematem mają, oczywiście, zapis prawny. Mowa tu przede wszystkim o Ustawie o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628), z którą w pewien sposób można było już się zapoznać w poprzednim artykule. Dochodzi do tego Prawo Ochrony Środowiska (Dz.U. Nr 61, poz. 627), Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. Nr 132, poz. 202) oraz szereg załączników i rozporządzeń do nich lub
w oparciu o nie stworzonych. Lektura niekoniecznie fascynująca, ale narzucająca szereg obciążeń. Pokrótce przedstawię część z nich.
Po pierwsze, zacząć należy od tego, że kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstawanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić w należyty sposób:
- Zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na środowisko przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użytkowania.
- Zapewniać zgodny z zasadami ochrony środowiska odzysk, jeżeli nie udało się zapobiec powstawaniu odpadów.
- Zapewnić zgodne z zasadami ochrony środowiska unieszkodliwianie odpadów, których powstaniu nie udało się zapobiec, lub których nie udało się poddać odzyskowi.
Posiadacz odpadów jest obowiązany do postępowania z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarowania odpadami, wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami, które tworzone są dla osiągania celów założonych w polityce ekologicznej państwa, oraz stwarzania w kraju zintegrowanej i wystarczającej sieci instalacji oraz urządzeń do odzysku, a także unieszkodliwiania odpadów, spełniających wymagania określone w przepisach o ochronie środowiska.
Plany gospodarki odpadami określają:
- opis aktualnego stanu gospodarki odpadami, zawierający m.in. informacje o rodzaju, ilości
i źródle pochodzenia odpadów, informacje o posiadaczach odpadów prowadzących działalność w zakresie zbierania, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, rozmieszczenie istniejących instalacji w w/w zakresie oraz określenia problemów w zakresie gospodarowania odpadami;
- cele w zakresie gospodarki odpadami;
- prognozowane zmiany w zakresie wytwarzania i gospodarowania odpadami;
- zadania, których realizacja zapewni poprawę obecnej sytuacji;
- rodzaj przedsięwzięć i harmonogram ich realizacji;
- instrumenty finansowe służące realizacji założonych celów w zakresie gospodarki odpadami;
- system gospodarowania odpadami;
- system monitoringu i sposobu oceny realizacji celów w zakresie gospodarki odpadami.
Trzeba zaznaczyć, że plany te są opracowywane na szczeblu krajowym, do którego odnoszą się opracowania wojewódzkie, na podstawie, których powstają plany gospodarki odpadami na szczeblu powiatowym i gminnym. Powstające w ten sposób plany gospodarki odpadami współgrają ze sobą i mają ściśle określone warunki, potrzeby czy obowiązki spoczywające na konkretnych podmiotach.
Idąc dalej posiadacz odpadów obowiązany jest: w pierwszej kolejności do poddania ich odzyskowi, a jeżeli z przyczyn technologicznych jest on niemożliwy lub nie jest uzasadniony z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych, to odpady te należy unieszkodliwiać w sposób zgodny z wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami. Odpady, których nie udało się poddać odzyskowi, powinny być tak unieszkodliwiane, aby składowane były wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn technologicznych lub nieuzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych.
W przypadku wytwórcy odpadów, spoczywa na nim jeden z następujących obowiązków:
- uzyskanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów (jeżeli wytwarza powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych rocznie lub powyżej 5 tys. Mg odpadów innych niż niebezpieczne rocznie oraz jeśli wytwarzanie tych odpadów związane jest z prowadzeniem instalacji);
- uzyskanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi (jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości powyżej 0,1 Mg rocznie);
- przedłożenie informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami (jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 Mg rocznie albo powyżej 5 Mg rocznie odpadów innych niż niebezpieczne).
Powyższe obowiązki nie dotyczą wytwórców odpadów prowadzących instalację, wymagającą pozwolenia zintegrowanego, o którym jest mowa w przepisach o ochronie środowiska. W przypadku tych wytwórców, odpowiednie obowiązki związane z gospodarką odpadami będą uregulowane w pozwoleniu zintegrowanym. Powyższe obowiązki nie dotyczą również wytwórców odpadów komunalnych, których natomiast dotyczą przepisy zawarte w Ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W celu uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów należy złożyć wniosek, który musi spełniać wymagania określone w Ustawie Prawo ochrony środowiska (art. 184 POŚ) i Ustawie o odpadach (art. 18).
Wnioski o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów należy składać do:
wojewody - dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika z przepisów o ochronie środowiska oraz gdy dotyczy eksploatacji instalacji na terenach zakładów zaliczanych do tych przedsięwzięć;
starosty - dla pozostałych przedsięwzięć.
W celu uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, należy złożyć wniosek wraz z programem gospodarki odpadami niebezpiecznymi, odpowiadający wymogom określonym w art. 20 Ustawy o odpadach.
Natomiast informację o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami należy przedłożyć staroście, w terminie 30 dni przed rozpoczęciem działalności powodującej powstanie odpadów lub zmianą tej działalności wpływającą na ilość, rodzaj wytwarzanych odpadów lub sposobów gospodarowania nimi. Informacja ta powinna zawierać dane określone w art. 24 Ustawy o odpadach.
Wymagania dotyczące wniosku o pozwolenie na wytwarzanie odpadów, programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi, informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami są analogiczne i różnią się przede wszystkim stopniem szczegółowości. Wymagania te można sprowadzić do kilku zagadnień. We wniosku ( programie ( informacji należy zamieścić:
- wyszczególnienie rodzajów odpadów przewidzianych do wytwarzania (z uwzględnieniem ich podstawowego składu chemicznego i właściwości);
- określenie ilości odpadów poszczególnych rodzajów przewidzianych do wytwarzania w ciągu roku;
- wskazanie sposobów zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów
i ich negatywnego oddziaływania na środowisko;
- szczegółowy opis sposobów gospodarowania odpadami, z uwzględnieniem zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów;
- wskazanie miejsca i sposobu magazynowania odpadów;
- określenie czasu prowadzenia działalności związanej z wytwarzaniem odpadów.
Wniosek o pozwolenie na wytwarzanie odpadów musi dodatkowo spełniać wymagania art. 184 Ustawy POŚ określającego, co powinien zawierać wniosek o pozwolenie, a wymagań tych nie muszą spełniać pozostałe dwa dokumenty (program i informacja).
W ustawie o odpadach wymienione są preferowane, dozwolone i zakazane sposoby postępowania z odpadami. W praktyce, u większości przedsiębiorców gospodarka odpadami polega na tym, że wytworzone (powstające) w procesach produkcyjnych czy usługowych odpady zbiera się i magazynuje. Rzadko, niestety, w odpowiednio przygotowanych miejscach czy pomieszczeniach. Następnie przekazuje się je odbiorcom odpadów, którzy niejako w imieniu wytwórcy zajmują się zagospodarowaniem przekazanego odpadu. Należy zwrócić uwagę na fakt, że przedsiębiorca wytwarzający odpady może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami innemu posiadaczowi (odbiorcy) odpadów. Obowiązek ten może jednak zlecić wyłącznie podmiotom, które uzyskały zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarki odpadami polegającej na odzysku i transporcie odpadów. Zezwolenie, o którym mowa, może być wydane jako osobna decyzja administracyjna, może być zawarte w pozwoleniu na wytwarzanie odpadów lub w decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi.
Jeżeli odpad zostanie przekazany podmiotowi, który nie posiada wymaganego zezwolenia, to przekazujący odpady (np. mały zakład produkcyjno-usługowy) ponosi dalej odpowiedzialność za przekazane odpady i za działania podmiotu, który przejął odpady. Przekazujący odpady zakład może w takiej sytuacji (przy zajściu określonych okoliczności np. składowaniu przekazanych odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym) być traktowany jako podmiot korzystający ze środowiska, a tym samym zobowiązany do zapłaty na rzecz marszałka województwa opłaty za korzystanie ze środowiska, która przy działaniu zgodnym z przepisami nie jest wymagana. Poza tym przekazujący odpady może być odpowiedzialny za wszelkie szkody w środowisku, które wiązałyby się z niewłaściwym zagospodarowaniem odpadów przez podmiot odbierający odpady. Odpowiedzialności tej nie ponosi się, jeśli przekazało się odpady podmiotowi posiadającemu odpowiednie zezwolenie.
Na koniec pokrótce o obowiązkach wynikających z Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Do podstawowych obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie gospodarowania odpadami należą:
- wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym;
- zbieranie odpadów komunalnych, które zostały wytworzone na terenie nieruchomości (obowiązek ten powinien być realizowany zgodnie z wymaganiami określonymi w uchwale rady gminy);
- pozbywanie się odpadów komunalnych, które powstały na terenie nieruchomości w sposób zgodny z przepisami w tym zakresie;
- uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości.
Obowiązkiem zarządzającego nieruchomością jest zawarcie umowy z przedsiębiorstwem uprawnionym do odbioru odpadów komunalnych, legitymowanie się taką umową oraz rachunkami, jako dowodami wykonania powierzonych
obowiązków.
Tak więc, jak widać, obowiązków jest naprawdę dużo. Ich ogrom jest dla niektórych tak wielki, jak wielki jest problem tzw. "gór śmieci". Ja zachęcam ponownie do studiowania przepisów, zapisywania pytań i kierowania ich do jednej z wyspecjalizowanych jednostek, zajmujących się problematyką odpadów oraz śledzenia kolejnych numerów "Na Gruncie", w których pojawi się jeszcze całkiem sporo przydatnych i często nieznanych jeszcze nam informacji.
Paweł Mitura
EKO Spółka Jawna
Rybnik-Śródmieście, 44-200, ul. Kościuszki 45A
tel. 032 42 23 673
warto zajrzeć:
www.eko.rybnik.pl
|
|
Księga wieczysta
